فیوتاک: فصل دوم اپیزود بیست‌وششم

هوش مصنوعی وجنگ

سخنرانی سید محمد حسین خلیلی، سردبیر هوشیو، در همایش هوش مصنوعی در عصر بحران

سخنرانی سید محمد حسین خلیلی، سردبیر هوشیو، در همایش هوش مصنوعی در عصر بحران

معرفی

این همایش به همت رسانه تخصصی هوشیو و با حمایت رسانه‌ای فیوچر در تاریخ ۲۵ خردادماه ۱۴۰۵ برگزار گردید.

علاوه بر نسخه تصویری در آپارات، می‌توانید نسخه تصویری این اپیزود را نیز در کانال یوتیوب مشاهده و همچنین نسخه‌های صوتی آن را در تمامی اپ‌های پادگیر گوش کنید.

ویدئو
پادکست
متن سخنرانی

مجری همایش: می‌خوام دعوت بکنم از اولین سخنران و مهمان ما جناب آقای سید محمدحسین خلیلی با موضوع سخنرانی ویژه‌نامه هوش مصنوعی در عصر بحران

سید محمدحسین خلیلی: اگه تا همین یکی دو سال پیش در مورد نقش هوش مصنوعی توی جنگ یا توی بحران‌ها صحبت می‌کردیم. صحبتمون خیلی انتزاعی و دور از واقعیت به نظر می‌رسید. اما تجربه این یک سال اخیر به ما یه چیز دیگه‌ای رو نشون می‌ده. حدود ۴۰ سال پیش اگر که یادتون باشه یه فیلمی ساخته شد به اسم ترمیناتور در واقع قسمت اول ترمیناتور نابودگر ساخته شد. فیلمی که توی دهه ۷۰ توی ایران خیلی دیده شد و اونجا جهان آینده رو به تصویر

می‌کشید که ربات‌ها علیه انسان‌ها شوریده بودن و توسط یه هوش مصنوعی مرکزی به اسم اسکاینت کنترل می‌شدن البته چیز جدیدی نیست حتی پیشتر از اون هم این تم شوریدن ربات‌ها و در واقع ماشین‌های در واقع فکرکننده، تینکینگ ماشین‌ها توی ادبیات سینما بوده. شما می‌تونید از در واقع آثار مثلاً آسیموف ببینید توی سه‌گانه بنیاد که چنین چیزی در زمینه و گذشته داستان وجود داره. همین جور توی مثلاً جهان تلماسه فرانک هربرت و الی آخر یا حتی خیلی قبل‌تر یعنی برگردیم به قرن هجدهم هم آثاری هست مثل کارای ساموئل باتلر که نشون می‌ده بین تقابل انسان‌ها رو و ماشین‌ها رو با همدیگه.

اما ما هنوز به اونجا نرسیدیم. یعنی هنوز به چنین سناریوهایی نرسیدیم. اگه بخوایم یکی از نقاط عطف مهمی که توی تاریخ بوده و ما رو رسونده به امروز بهش اشاره بکنیم جنگ جهانی دومه. کارایی که آقای وینر و آلن تورینگ انجام دادن در جریان جنگ جهانی و استفاده کردن از الگوریتم‌های کامپیوتری و از حالا الگوریتم‌های ریاضی برای اینکه بتونن عملیات نظامی رو پیش ببرن. در مورد آلن تورینگ زیاد شنیدیم ولی در مورد کار آقای وینر که اومد و ریاضیات پیش‌بینی و احتمال رو تغییر داد. یعنی از اونجا یک نقطه عطفی ایجاد کرد.

مسئله‌اش چی بود؟ مسئله‌اش این بود که هواپیماهایی رو که توی رادار می‌بینن حالا با شبکه راداری اون زمان با همه نویزهایی که وجود داشته با همه کمبودها و حفره‌هایی که تو اون شبکه راداری وجود داشته بیان و پیش‌بینی بکنن که این جنگنده چند دقیقه بعد یا چند ساعت بعد کجا می‌خواد قرار بگیره و این شاید یکی از اولین استفاده‌های نظامی ثبت شده و مهمیه که توی تاریخ بوده

اما اگه بخوایم بیایم و نقطه عطف بعدی رو توی تاریخ ببینیم برمی‌گردیم به جنگ داخلی لیبی بعد از سقوط قذافی بین سال [تاریخ نامشخص در زیرنویس] تا ۲۰۲۰، یه [مدت نامشخص در زیرنویس] درگیری داخلی بود بین شرق و غرب لیبی طبق گزارش‌های سازمان ملل یک مورد اشاره شده که یک پهپاد بدون دخالت اپراتور تو یکی از حملات تو اون سال‌های آخر عمل کرده و منجر به کشته شدن

حالا یه تعدادی از نظامی‌ها شده. این یکی از اون نقاط عطفه و نکته جالب اینه که شاید فکر کنیم اون در واقع پهپاد یا اون جنگ‌افزاری که داشته عمل می‌کرده یک در واقع جنگ‌افزار غربی بوده در صورتی که یه سلاح ساخت ترکیه بوده که اولین بار بدون دستور اپراتور تصمیم گرفته و یک عملیات منجر به کشته شدن رو مستقیماً انجام داده.

این منو یاد اپیزود متال‌هد از سریال بلک میرور می‌ندازه. سال ۲۰۱۱ این قسمت ساخته شد. یکی از قسمت‌هاییه که به لحاظ امتیاز خیلی پایینه توی اون مجموعه ولی یه جهانی رو نشون می‌ده که بعد از فروپاشی اجتماعی یک سری ربات وجود دارن که این ربات‌های خودسر شروع می‌کنن انسان‌ها رو پیدا می‌کنن و از بین می‌برن. هنوز ما اون سالا رو سگ‌های رباتیک رو ندیده بودیم ولی هشدارش رو داخل این سریال می‌بینیم که ممکنه این‌ها چه اقداماتی رو انجام بدن.

نکته مهم بعدی توی این فضای که میایم جلو درگیری‌های بین اسرائیل و غزه‌ست. خب اطلاعات زیادی از نحوه عملکرد سیستمی دولت اسرائیل وجود نداره ولی بر اساس گزارش‌هایی که منتشر شده از دو تا سیستم استفاده می‌کنن به اسم گاسپل و لوندر که اهداف رو براشون شناسایی بکنه فقط به خاطر اینکه یه مقیاسی بیاد تو ذهنمون که این چقدر این زنجیره کشته‌ها رو سریع کرده فرمانده سابق نیروهای دفاعی اسرائیل گفته ما قبلاً در سال با توجه به اون روش‌های سنتی می‌تونستیم ۵۰ تا دونه هدف رو شناسایی بکنیم. ۵۰ تا هدف رو برای ترور.

اما سال ۲۰۲۱ گفته با استفاده از این سیستم‌های جدید ما روزانه ۱۰۰ هدف رو می‌تونیم شناسایی بکنیم که البته این بعد از ماجرای ۷ اکتبر و استفاده از سیستم‌های جدیدتر رسیده به یه عدد ۳۵ هزار تا در یک هفته در یک هفته بعد از ۷ اکتبر اینا ۳۵ هزار تا هدف رو تونستن با کمک این سیستم شناسایی کنن

مورد بعدی جنگ اوکراین بود جنگ اوکراین یک آزمایشگاه زنده بود برای تست این تسلیحات خودکار به صورتی که روز به‌روز هفته به هفته تکنیک‌های جدید اونجا پیاده می‌شد و برای مقابله‌اش هم روش‌های جدید ابداع می‌شد و هنوز هم که هنوزه یکی از محل‌هاییه که این سلاح‌ها اونجا تست و در واقع بررسی می‌شه.

می‌رسیم به جنگ ۱۲ روزه پارسال تو ایران. به لحاظ حجم در واقع استفاده از هوش مصنوعی تو جنگ‌ها شاید بی‌سابقه بوده. خیلی از ما تجربه داشتیم که توی همین تهران یا تو شهرای دیگه وقتی که غروب آفتاب می‌شد پهبادای اف‌پی‌وی بلند می‌شدن تو تعداد زیاد تو نقاط مختلف شهر و شروع می‌کردن مشغول کردن پدافند شهری و بین این‌ها پیدا می‌کردن موقعیت سامانه‌های پدافندی رو و تصمیم می‌گرفتن به حمله کردن.

اینجا هم باز یکی از اون نقاط عطفی بود که استفاده از سوارم رباتیک و هوش مصنوعی هم‌زمان شرایط رو خیلی پیچیده کرده بود. اما چه اتفاقی می‌افته وقتی هوش مصنوعی وارد فضای جنگ می‌شه؟ [تعداد نامشخص در زیرنویس] تا اتفاق کلی رو رقم زده تا امروز توی درگیری‌هایی که ما دیدیم. اولیش این بوده که اون زنجیره کشتار رو خیلی فشرده می‌کنه. زمان رو کوتاه می‌کنه.

توی سال ۲۰۰۳ تو عملیات آزادسازی عراق یه تیم بیش از ۲۰۰۰ نفره مسئول تحلیل اطلاعات و پیدا کردن اهداف نظامی بودن. همین مورد توی جنگ ۴۰ روزه تو جنگ اخیر تقلیل پیدا کرده به یه تیم ۲۰ نفره به علاوه الگوریتم‌های و سیستم‌هایی که استفاده می‌کردن. من بخوام یه مقایسه‌ای بکنم اعداد و ارقام جنگ اخیر رو با جنگ سال ۲۰۰۳ که

بزرگترین لشکرکشی آمریکا بوده به منطقه به لحاظ تعداد حملات تعداد اهدافی که در واقع مورد هدف قرار گرفتن تقریباً معادلن با این تفاوتی که همه این‌ها توی جنگ ۴۰ روزه تو عرض ۲ هفته انجام شده یعنی یه چیز حدود ۱۵ هزار حتی ۲۰ هزار هدف توی ۲ هفته اول مورد هدف قرار گرفته ولی تو عملیات آزادسازی عراق چیزی حدود ۱ ماه تا ۱ ماه و نیم طول کشیده با یک تیم چند هزار نفره تا بتونن این اهداف رو پیدا کنن علیهشون عمل بکنن این اتفاق توی ایران البته آمار آمار دقیق الان وجود نداره ولی مثلاً بر اساس همون گزارش‌هایی که هست مثلاً می‌گن ۱۵ هزار هدف

۲۰ هزار هدف تو دو هفته اول هدف قرار گرفته اینا می‌شه مقایسه کرد با یه چیزی حدود ۲۹ یا ۳۰ هزار تا سورتی پروازی که رسماً اعلام کردن سورتی ضربتی بوده یعنی یا بمب‌افکن بوده یا جنگنده که توی جنگ عراق عملیات کردن تو طول ۳۰ یا ۴۵ روز که تقریباً این تعداد سورتی پروازی اون تعداد اهدافی رو که می‌تونه بزنه معادل همون ۱۵ تا ۲۰ هزار هدفیه که بررسی‌های مستقل نشون می‌ده تو ایران مورد هدف قرار گرفته.

مورد بعدی گذر از تسلیحات گرون قیمت به تسلیحات ارزون یعنی همون اتفاقی رو که ما با پهبادای شاهد و پهپادهای ارزون قیمت رقم زدیم این اتفاق داره تو سطح جهانی با کمک هوش مصنوعی اتفاق می‌افته اگه یادتون بیاد عملیات تار عنکبوت عملیاتی که اوکراینی‌ها علیه بمب افکنا استراتژیک روسیه انجام دادن با یک سلاح ارزون قیمت پهباده اف‌پی‌وی که قیمت خیلی زیادی نداشتن تونستن دارایی‌های استراتژیک روسیه که براش خیلی مهم بود رو مورد هدف قرار بدن. این داره ما رو می‌بره به سمتی که ما به جایی که بیایم مثلاً از موشک‌های چند میلیون دلاری، موشک‌های کروز پیچیده

استفاده کنیم برای زدن اهداف دقیق با کمک این سیستم‌هایی که جدید اومده بتونیم با سلاح‌های ارزون‌تری اونها رو مورد هدف قرار بدیم و مورد آخرم اینکه داده در واقع داده تسلیحاتی شده وِپونایز شده شاید تو جنگهای امروز از این جنگ اخیر به این طرف دیگه شاید مهم نباشه که شما چقدر موشکها یا سلاحات پیش رفته باشه. اینکه چقدر داده‌هایی با کیفیت داری، چقدر داده‌هایی به‌روز و در لحظه می‌تونی بگیری و چقدر می‌تونی این‌ها رو خوب تحلیل کنی مهم‌تر باشه و بتونه تأثیر بیشتری بذاره.

اما اگه بخوایم بگیم که آیا با اون سناریوی اسکاینت و فیلم ترمیناتور نزدیکیم یا نه؟ احتمالاً نه چونکه چیزی که اونجا لازم داره ای‌جی‌آیه یه ای‌جی‌آی که بتونه خودمختار بشه و خیلی چیزا رو تحت کنترل خودش قرار بده ما امروز تو اون نقطه‌ای نیستیم که نگران اون مورد باشیم اما باید نگران چیزای دیگه باشیم یکی از اونا سوگیری اتوماسیونه ما وقتی که کاری که ماه‌ها ممکن بود طول بکشه تا یک هدفی شناسایی بشه تأیید بشه و بهش حمله بشه این رو توی چند دقیقه یا چند ساعت حداکثر بهش می‌رسیم و فشار جنگ و فشار تعداد حملات این‌ها باعث بشه که

اون کسی اون فرماندهی که داره این تأیید رو انجام می‌ده تحت تأثیر اتوماسیون قرار بگیره و اون بررسی لازم رو انجام نده و این اتفاقیه که خیلیا نگرانشن و در موردش صحبت شده مورد بعدی هم تسلیحات خودکاره نمی‌دونم تا حالا تجربه دیدن میدون مین رو یا مناطقی که آلوده به مین هستن رو از نزدیک داشتید یا نه؟

من توی بچگیم جایی زندگی می‌کردم که تا سال‌ها مناطق اطرافش آلوده به مین بود و ما می‌دونستیم که باید از این جاده یا از این خیابون بریم کمی پامونو این طرفتر یا این طرفتر بذاریم امکان رفتن روی مین وجود داره. میدان‌های مین یکی از چیزایی هستن که بعد از اینکه جنگ‌ها تموم می‌شه جمع و از بین بردنشون خیلی سخته.

و تلفات خیلی زیادی می‌گیره. حالا فرض کنید که ما سلاح‌های خودمختاری داریم مثل همین مهمات پرسه‌زن که الان وجود داره. یه پهپاد کوچیکه یه موشک کوچیکه بلند می‌شه توی منطقه‌ای گشت می‌زنه و منتظر سوژه‌ست. منتظر یه خودروی زرهیه. منتظر یه گروه نفراته که به اون‌ها حمله کنه.

وقتی اینا تو تعداد زیاد توی منطقه‌ای فعال می‌شن، کنترلشون رو ما با اون شکل دیگه نداریم و ممکنه مثل همین میدان‌های مین تا مدت‌ها یک منطقه‌ای رو آلوده بکنن. من برمی‌گردم باز به اون سناریوی متال‌هد، اپیزود متال‌هد سریال بلک میرور که یه چنین وضعیتی رو در واقع به تصویر می‌کشه.

ما یه ویژه‌نامه‌ای رو کار کرده بودیم توی ایام نوروز و یه مقداری طول کشید تا در واقع به انتشار برسه. امروزم جمع شدیم اینجا که در مورد این موضوع صحبت بکنیم. توی پک‌هایی که تو ورود بهتون دادن یه کاتالوگی هست که اونجا می‌تونید اسکن بکنید و فایل این ویژه‌نامه رو داشته باشید. بخش اولش در مورد هوش مصنوعی در جنگه و به‌خصوص همین جنگ اخیر و بخش فصل‌های بعدی در رابطه با بحث بحران‌های

طبیعیه مثل زلزله سیل بحث بحران پناهندگانه و مسائلی از این دست که هوش مصنوعی اینها رو می‌تونه تشدید بکنه یا در واقع در مدیریتشون به ما کمک بکنه خیلی ممنونم متشکرم و از شما اجازه مرخصی می‌خوام

نظرات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

درباره این قسمت:

گفتگوهای مشابه:

نیم‌نگاه سوم: تاملی در باب مرگ دولت در اقتصاد ایران به روایت دکتر محمدی

نیم‌نگاه دوم: دکتر بیرانوند و اضمحلال نظام آموزش عالی در ایران

نیم‌نگاه اول: ترامپ، عربستان و هوش مصنوعی

نیم‌نگاه

پراپ‌تاک ۴: پراپ‌تک چیست به روایت دکتر کیارش عباس‌زاده

پراپ‌تاک ۳: آینده اقتصاد صنعت ساختمان در گفتگوی دکتر عباس‌زاده با دکتر سنگینیان