آینده حکمرانی هوش مصنوعی
گفتگوی دکتر مهدی محمدی، رئیس انجمن مدیریت فناوری و نوآوری ایران و عضو هیئتعلمی و دانشیار دانشگاه تهران با دکتر محمد سعید سرافراز، استاد دانشگاه تهران و رئیس مرکز ملی راهبری هوش مصنوعی ایران درباره آینده هوش مصنوعی
معرفی
این گفتگو با حمایت ویژه دبیرخانه برنامه ملی آینده نگاری علم و فناوری ایران و همراهی مجموعه ویکست و انجمن مدیریت فناوری و نوآوری ایران و با تهیهکنندگی صابر خسروی تهیه و تولید شده است.
علاوه بر نسخه صوتی، میتوانید نسخه تصویری این گفتگو را نیز در یوتیوب و آپارات بشنوید.
دکتر مهدی محمدی: سلام من مهدی محمدی هستم اینجا فیوچر گفتگوهایی درباره آینده و فناوری داریم در ادامه این سلسله گفتگوها با آقای دکتر محمد سعید سرافراز گفتگویی خواهیم داشت ایشون استاد دانشگاه تهران استاد دانشکده برق و کامپیوتر دانشگاه تهران هست و الان ریاست سازمان ملی هوش مصنوعی ایرانو به عهده دارن خودشون نقش اصلی رو در شکلگیری این سازمان بازی کردن و الان مسئولیتش به عهده دارن امیدوارم این گفتگو یک دریچه امیدی برای نسل جدید جوونها ایجاد بکنه که پتانسیلهایی در رابطه با شاید مهمترین فناوری یک دهه آینده در ایران در حال شکلگیری مجموعه فعالیتهایی که تو این سازمان داره اتفاق میفته پروجکشن و آیندهای که تصویر دارن میکنن حتماً فرصتهای مهمی برای کسبوکارهای جدید و کار آفرینیهای جدید برای جوونهای ایرانی به همراه خواهد آورد سلام آقای دکتر
گوینده نامشخص: سلام آقای خیلی زحمت کشیدین لطف کردین که دعوت ما رو پذیرفتید
دکتر محمدسعید سرافراز: در باعث افتخاری که خدمت شما هستم ممنون از دعوتتون
دکتر مهدی محمدی: ممنونم آی دکتور آ دکتور من میدونم بالاخره شما خودتون المپیادی بودین دانشگاه شریف درس خوندین از نخبههای مملکتی حتماً فرصتهایی برای خارج رفتن فراهم شد براتون این فرصتها رو کنار زدین و موندین و کار کردین تو لایههای مختلفی هم میدونم کار کردین حتی تا هیئت مدیر همراه اولم بودین اونجا احتمالاً فرصتهای جدیدی که هوش مصنوعی میتونه تأثیر گذار باشه رو دیدین بعدشم که خب این فرصت راهاندازی این سازمان ملی هوش مصنوعی بالاخره اون قانونی که چیز در واقع آیین نامه که چیز برای سازمان مصوب شد و فرصت دونستین رفتین سازمانو راه انداختین خوشبختانه داره کمکم سازمانم یه قوامی میگیره اولین خروجیش آدم داره حس میکنه میخوام یه مقداری در مورد خود سازمان خود نگاه شما به آینده این سازمان بیشتر بشنویم ببینیم چجوریه داستان هوش مصنوعی در ایران خلاصه
دکتر محمدسعید سرافراز: بسم الله الرحمن الرحیم منم سلام عرض میکنم ممنونم مجدد از دعوتی که داشتین خب همین طور که فرمودین هوش مصنوعی حتماً مهمترین فناوری شاید دهه یا چند دهه آینده دنیا حتی بتونیم بگیم باشه و احتمالاً بعد از اینکه ی کم به ثبات رسید ما هنوز شاید در ابتدای این هستیم که هوش مصنوعی داره میاد در زندگی شاید اون پیکی که در واقع تکنولوژی هوش مصنوعی شتاب گرفت سرعت سرعت رشدش مثلا ۲۰۱۲ ۲۰۱۳ یه ۱۰ ۱۲ سالی بیشتر نیست که این اتفاق افتاده ف لذا خیلی شاید هوش مصنوعی هنوز توسعه پیدا نکرده که بگیم این توسعه اومده و تثبیت شده تصور ما مثل بقیه آدمهایی در واقع شاید روی کره زمین اینه که بعد از این که کمی این هایپ در واقع استیبل شد اومد شرایط پایدار شد احتمالاً کشورها موقعیتشون کاملاً متفاوت خواهد بود قدرتها
دکتر محمدسعید سرافراز: متفاوت خواهد بود رتبه کشورها در اقتصاد در شاخص کیفیت زندگی متفاوت خواهد بود بسته به اینکه چقدر در این تکنولوژی پیشرفت کردن چقدر از این تکنولوژی تونستن استفاده کنن و چقدر ابزار در این حوزه دارن و توسعه دادن شاید بشه قابل مقایسه اینو دونست با انقلاب صنعتی من بعضی وقتا میگم خب انقلاب صنعتی در پی چی اومد ماشین در واقع مکانیکی در پی چی تولید شد در پی اینکه تلاش میکرد بشر قدرت مکانیکی در واقع موجودات زنده رو شبیهسازی کنه انقدر تو این شبیهسازی قوی عمل کرد که حتی ابزارهای مکانیکی اومد که فراتر از قدرت در واقع انسان و سایر موجودات مثل پرواز راه رفتن حمله بار غیرش خب اینجام همچین انتظاری در واقع ما داریم شاید این رو باید مقایسه کنیم با اون اتفاقی که اونجا افتاد و بعد کشورهای صنعتی شکل گرفتن و
دکتر محمدسعید سرافراز: کشورهایی که در واقع توسعه نیفتد اینجام همین اتفاق به نظر میرسه بیفته چون داره تلاش میکنه بشر که برای اینکه قدرتهای ذهنی انسان رو این بار شبیهسازی بکنه و اگر مشابه قبل اتفاق بیفته هرچند بحثهای عمیقی راجع به این حوزه هست که آیا همه شعوم ذهنی و قدرت تفکر بشر قابل پیاده سزی هست یا نه اما از این بگذریم احتمالاً در بعضی شئون در واقع ذهنی انسان ماشین جلوتر خواهد رفت و خب اونجاست که در واقع سرعت پیشرفتها متفاوت خواهد شد و دیگه از یک عقب ماندگی چند ساله میتونه نتی نیجه بشه عقب ماندگی شاید چند صد ساله حتی فاصله بین کشورها بیفته از این جهت همه دنیا دارن در مورد اهمیت هوش نسی تلاش میکنن صحبتهایی که میشه
دکتر محمدسعید سرافراز: نشون میده که بله این در کانون توجهات تو همین در واقع سازمان ملل در این چند روز دیدیم که دبیر کل سازمان ملل صحبت میکنه در مورد هوش مصنوعی رئیس جمهورهای کشورهای مختلف دارن صحبت میکنن پس این پدیده معلومه که پدیده روز دنیاست خب ایران هم در واقع طبیعتاً باید یک برنامهای داشته باشه برای این حوزه و ساختار کشور خدا و شکر رسید به اینکه باید یک برنامه متمرکزی در این موضوع در واقع در پی بگیرم البته از سالها قبل شاید حتی قبل از اینکه این خوش مصنوعی انقدر موضوع پررنگی باشه که همه راجع بهش صحبت بکنن از سیاسیون تا مدیران مختلف حرکتهای جسته گریخته در واقع جاهای مختلف کشور از وزارت ارتباطات معاونت علمی وزارت علوم جسته گریخته کارهایی انجام شده بود اما بالاخره کشور به این رسید که من اگر میخواهم جهشی داشته
دکتر محمدسعید سرافراز: باشم باید به جهت ساختاری در واقع یک نهاد متمرکزی رو بذارم که بتونه این کار رو پیگیری کنه این ایده در واقع شکلگیری یک سازمان متمرکز به عنوان نهاد متمرکز توسعه فناوری و توسعه هوش مصنوعی در کشور از اینجا در واقع گرفته شد ایده شاید نزدیک د سال دو سال و نیم کوچولو کوچولو از جاهای مختلف مطرح میشد البته هر چیزی هر پدیدهای با زمزمههای کوتاه در واقع شکل میگیره زمزمه پررنگ شد و دیگه در واقع اواخر سال ۴۰۲ و ابتدای ۴۰۳ دیگه این در واقع تشکیلات شکل گرفت خیلی مهمه که حالا شاید در واقع ما به عنوان راه اندازان یا اولین در واقع مسئولین این مجموعه خیلی فکر کنیم و صحبت کنیم با اکوسیستم با فعالین با نخبگان که این قراره چه نقشی رو داشته باشه این سازمان کجای پلن توسعه است آیا اصولاً
دکتر محمدسعید سرافراز: بودن یا نبودن یک نهاد دولتی میتونه کمک کنه یا نه میتونه مانع باشه کما که در این مدت شاید نزدیک ۶ ماه من بازخوردهای بسیار متنوعی از فعالین اساتید نخبگان راجع به اصل تشکیل نه حتی راجع به ماموریتها میگیرم که این چیکار باید بود اصلا شاید بعضیا معتقدن که آقا انقدر از مداخله دولتها در امور توسعهای حراسان و در واقع نگران هستن که میگن شاید نبود این سازمان کمک بیشتری بکنه به توسعه اما اینکه چه مأموریتی رو میبینیم چه کاری رو در واقع برای اینجا متصور این مسئله اصلی کشور تصور من اینه که این سازمان بنا تسهیل بکنه حرکت توسعه کشور رو بخشهایی رو که فاصله داریم ما باهاش بخشهایی که شاید بخش خصوصی رغبت کمتری داره براش بخشهایی که بازار هنوز انگیزه استفاده از هوش مصنوعی رو نداره بخشهایی که لایههای عمیقتر در واقع توسعه تکنولوژی هست
دکتر محمدسعید سرافراز: که شاید نیاز به سرمایهگذاریهای بزرگتری داره خیلی از کشورها هم این لایههای عمیقتر رو مجموعه حاکمیت ها و دولتها در واقع پوش میکنند که به امید اینکه یک سرمایهگذاری بلند مدتی باشه که در واقع گین برگرده به کشور اینها بخشهایی اس که در واقع نهاد مرکزی باید متق بله موضوع بعدی که در واقع هست اینه که حرکت ایجاد بکنه بالاخره همونجور که دولتها مأموریت کشیدن جاده یل فراهم کردن در واقع زیرساختهای ارتباطی رو دارن که بتونه در واقع کسبوکارها روی اون شکل بگیره اینجا هم به نظر میرسه که بخشی از زیرساختها به طور خاص در حوزه زیرساختهای پردازشی و دادهای مأموریت اصلیه که در واقع دولت باید به عنوان محرک ایجاد بکنه خب ما در دهه قبل تجربه اقتصاد دیجیتال رو در کشور داشتیم اکوسیستم اقتصاد دیجیتال شکل گرفت تصور به اینه که این اکوسیستم
دکتر محمدسعید سرافراز: در بخش خصوصی کاملاً با حرکتهای از دل دانشگاهها و سرمایهگذارانی مثل بی سی هایی که در واقع شکل گرفتن اومد شکت اما دو سه تا کار در واقع مقدم بود که شاید درست دیده نشد اما نقش دولت بود نقش مجموعه حاکمیت بود مسئله اول همین موضوع زیرساخت که شما فرمودین اگر اپراتورها حالا تجربهای که ما داشتیم اگر اپراتورها به اندازه کافی زیرساخت موبایل رو توسعه نداده بودن زیرساخت فیبر در واقع شرکت زیرساخت و بین استانی و غیره به اندازه کافی نبود حتماً هیچ کدوم از این کسبوکارهایی که در حوزه خدمات دیجیتال شکل گرفتن نمیتونستن بگیرن و هیچ کدوم از اینا قدرت سرمایهگذاری روی این حوزه رو ندارن کما اینکه الان مثلا اپراتور موبایل خودشون هم اگر بخواهند با عدد رقم اقتصادی نگاه بکنن هیچ کدوم توجیه اقتصادی سرمایهگذاری ندون اما به خاطر در واقع سهامدارانی
دکتر محمدسعید سرافراز: که عمدتاً در واقع سهامداران غیر خصوصی هستند دارن خب این باعث میشه که در واقع سرمایهگذاری رو انجام بدن توسعه بدن یا تو حوزه ترویج بالاخره ما در دهه قبل میبینیم که بار توسعه و گفتمان سازی حول استارتاپها حول اقتصاد دیجیتال حول شرکتهای دانشم عمدتاً به عهده دولت بود زیرساخت فراهم کرد ترویج داد همین موضوع شتابدهندهها فضاهای نوآوری عمدتاً دولت با محوریت معاونت علمی تلاش کرد که این زیرساخت رو فراهم کنه تا جریان انسانی به شکل به حرکت دربیاد و همین حرکت دولت امید ایجاد کرد شاید یکی از مهمترین بخشهایی که در واقع در دهه پیش ما تجربه کردیم امیدی بود که در دانشگاهها در بچههای دانشجوی ما در کارآفرینی ما به وجود اومد که یک فرصتی فراهم شده است که اگر اینها نبود شاید در واقع اون بخش خصوصی هم نمیومد جلو حرکتهای بزرگ
دکتر محمدسعید سرافراز: شکل نمیگرفت فز که من فکر میکنم بخشهایی از این اکوسیستم هست که اون نهاد مرکزی میتونه کمک کنه بخشی جیزا مثلاً تنظیمگری به نیت تسهیلگری من تعمداً خیلی وقتا این کلید واژه تنظیمگری رو استفاده نمیکنم میگم ما باید بریم به سمت ت تسهیلگری رغبت ایجاد بکنیم برای اینکه سرمایهگذار بخش خصوصی بیاد در واقع سرمایهگذاری بکنه ریسک کاهش پیدا کنه توی در واقع این زنجیره محصولات و خدمات هوش مصنوعی و فناوریهای هوش مصنوعی از لایی هست و بخشهایی هست که کمتر انگیزه برای سرمایهگذاری بخش خصوصی درش وجود داره خب اونجا باید ریسک کاهش پیدا بکنه شاید پیچیدگیهای فناوری شاید کم در واقع آمادگی آماده نبودن بازار خب اینجا اون بخشهایی که باید در واقع بیایم با مشارکتهای در واقع دولتی یا با ایجاد در واقع قوانین تسهیلگر کمک بکنیم که این حرکت توی اون بخشهای زنجیره
دکتر محمدسعید سرافراز: هم درست اتفاق بیفته من فکر میکنم که ما اگر روزی باشه یا یه حوزه دیگه هم شاید بگم بد نباشه حوزه بالاخره دیپلماسی ما باید مشارکتهای بینالمللی ایجاد کنیم بازار بینالمللی ایجاد بکنیم در این معاهداتی که الان امروز تقریباً روزی یه دونه داره هفتهی یه دونه داریم راجع معاهدات مختلف ما صحبت میکنیم و در واقع کشورها دارن نسبتهایی با همدیگه میگیرن با جمهوری اسلامی نقش آفرین باشه چون این ابزار توسعه آینده است اینا وظایفی که در واقع مجموعه دولت باید به عهده داشته اما هرچی ما اکوسیستم بالغتر بشه از لای در واقع این زنجیره کاملتر بشن نقش در واقع دولتها کاهش پیدا خواهد کرد در ابتدای توسعه اکوسیستم پررنگتر خواهد بود هر چک هر چقدر که بخش خصوصی شرکتهای بزرگ توسعه پیدا کنن طبیعتاً نقش دولت کمتر میشه
دکتر محمدسعید سرافراز: میره در تنظیمگری خودش میره در موضوع در واقع میشینه که بگه من قوانین ضد انحصار حالا میخوام بذارم میخوام توسعه رو در واقع کمک کنم نقش حمایتی و تسهیل گریش میاد پایین این باید این رو هم در واقع ما این بلوغ رو هم در کشور ایجاد کنیم که اگر یک ساختاری امروز وظایفی دارد لزومی نداره س س با همون وظایف رو داشته باشن خصوصاً در یه حوزه نوعی مثل هوش مصنوعی که امروزش با ۶ ماه بعدش کاملاً متفاوت
دکتر مهدی محمدی: دقیقاً الان اگر ما آینده هوش مصنوعی رو روی س۳ تا پایه بذاریم یه پایه دیتا یه پایه زیرساخت پردازشی یه پایه هم انسان میخواد آدم میخواد که بالاخره توان لازم برای توسعه داشته باشه روی این سه پایه پروژکشن شما برای آینده چیه یعنی فکر میکنین مثلاً ما الان چقدر توان پردازشی باید تو کشور توسعه بدیم این بخش عمده ایشم قاعدتا اصلا خب بخش خصوصی نه توان مالی شو داره نه ریسک پذیری شو داره چون هنوز مارکت شم اصطلاحاً از نگاه ما مارکت فلور داره شکست بازار توی حوزه دیتا باید چیکار کنیم گاورننس دیتا اپن دیتا بحثهای دادههای حاکمیتی حالا هیومن ریسورس من فکر میکنم تازه نقطه قوت مونه نسبت به اون د تا حالا اونجا هم که خودتون دیگه آشنایی بیشتری هم دارین به خاطر اینکه تو فضای دانشگاه هم هستیم
دکتر محمدسعید سرافراز: خیلی خب از لا کامل شما فرمودید ما توضیح داده خب چند مسئله داریم یه مسئله مسئله اینکه دولت در واقع به عنوان شاید بزرگترین تولید کننده داده باید بیاد دادههای خودشو برای توسعه ایی در اختیار قرار بده قوانین خوبی هم در کشور در این سالها تدوین شده اما هنوز اونقدری که باید در واقع توسعه ایی نیاز داره به دادههای دولتی این دادهها آزاد نشده در اختیار قرار نگرفته چالشهایی وجود داره محدودیتهایی وجود وخشی مسائل مسائل فرهنگیست ما خیلی وقتا فرهنگ ایرانی نه دولتی فرهنگ ایرانی خیلی همه چیزو برای خودمون میخواد خیلی جامعه باز نیستیم در واقع به جهت ذهنی خب این باید سعی کنیم در واقع این اتفاق بیفته
دکتر مهدی محمدی: به بخشش بیزینس مدلی شاید حل بشه
دکتر محمدسعید سرافراز: م ب دقیقاً مسئله بعدی اینه که باید کسبوکار داده راه بیفته ما حالا بعضی از دوستان کرید واژه بورس داده بازارگاه داده این عناوین رو مطرح میکنن خیلی نمیخوایم در عناوین چون بعضی وق این عناوین ذهنیتها رو در واقع دور میکنه از اونچه که مدنظر هست اما اگر کسبوکار داده راه بیفته تولید داده و بازنشر داده حالا نه لزوماً دادههای شخصی افراد کلان دادههاست که در واقع یا دادههای گمنامسازی شده است که مورد نیاز ای آی خب اینها راحتتر میشه ما الان در بسیاری از استارتاپم داریم که دیتا هایی که لزوماً خودشون به دردشون نمیخوره رو در واقع دور دارن میریزن میشه
دکتر محمدسعید سرافراز: فکر کرد در بعضی کسبوکارها اصلاً خدمت اصلی حتی رایگان باشه به این نیت که داده تولید شدش ارزشمند انقدر این داده میتونه ارزشمند باشه که ممکنه بعضی کسب وگار فکر کنن آ من خدمت اصلیم رو دارم به عنوان در واقع فری میدم که فقط اون داده را خیلی از جاها شما میبینید بعضی از سرویسهایی که در دنیا داره رایگان انجام میشه به نیت داده است ما در کشور کسبوکار داده نداریم شاید دادههای دولت بتونه یک در واقع جرم بحرانی رو ایجاد کنه که در پی اون بشه که دادههایی که میاد کنار این قرار میگیره سرویسهایی که از ترکیب این دادهها خرق میشه
دکتر محمدسعید سرافراز: ماشینهایی که از یادگیری مجموعه این دادهها به وجود میاد بتونه یه ارزش افزودهای در واقع ایجاد کنه این بازار داده ایجاد بشه ما تا زمانی که بازار داده رو ایجاد نکنیم نمیتونیم به اسکیل شدن فکر کنیم پس کار ما اینه خب طبیعتاً این بازار داده محدودیتهایی داره مثلا شما باید تلاش کنید که پرایوسی رو حفظ کنید مسئله امنیت این دادهها حتما مسئله مهمیه چالشهایی داره مسئله حریم خصوصی در این ماجرا خب بعضی از اینا نیاز به تنظیم گری هایی هم داره که باید اتفاق بیفته در حوزه زیرساخت کاملا شما دقیق فرمودین امروز مسئله زیرساخت خب به خاطر اینکه هنوز بیزنس پلن کاملاً مثبتی نداره توسعه پیدا نمیکنه اما ماجرا شده ماجرای مرغ و تخم مر تخم ب توسعه بازار نداریم چون سرویسهایی نیست که در واقع بیاد سرویسهایی نیست
دکتر محمدسعید سرافراز: چون در واقع زیرساختی وجود داره کما کهه ما در دانشگاهها هم الان کمابیش این چالش رو داریم و بعضی از اساتید برای تولید مقالههای در واقع خوب به اندازه کافی به زیرساخت دسترسی ندار حتما اینجا وظیفه دولته که بتونه در قالبهای حالا مشارکت عمومی خصوصی تریپل پی بتونه این جذابیت ایجاد کنه که این زیرساخت سرمایهگذاری روش صورت بگیره و ریسک در واقع سرمایه رو کاهش بده و بخش خصوصی بیاد سرویس بده اینجا اگر بله دولت میتونه خودش بیاد تأمین بکنه این زیرساخت رو در اختیار قرار بده اما تجربه ما اینه که عموماً انقدر کیفیت در اینجا میاد پایین که نمیتونه در واقع این سرویس سرویسی باشه که مطلوب کاربر باشه اما ما باید این کارو بکنیم برای توسعه در واقع مدلهای بزرگ بعضاً شاید حتی سوبسید هایی باید دولت بده که از این زیرساخت در
دکتر محمدسعید سرافراز: واقع استفاده بشه توضح منام مثانی هم همینجور که فرمودین نقطه قدرت ماست اما باید این دقت رو انجام بدیم که اگر زیرساخت فراهم نشود اگر در واقع داده فراهم نشود اگر پروژههای بزرگ و شرکتهای بزرگی نباشند که کارهایی که داره تصویر روشن از آینده رو میسازه اینجا به وجود نیاد این نیرو انسانی هم شاید از نقطه قوت بودن کشور بیفته چون اینا دوست دارن بچهها تو یک فضای روشن کار کنن دوست دارن در واقع درگیر کارهای مهم باشن دوست دارن کار بکنن اما اگر زیرساختی نباشه دادهای نباشه کارهای جذابی نباشه شاید انگیزه هاشون پایین بیاد و نتونن در واقع اون بهرهوری که باید رو داشته باشن
دکتر مهدی محمدی: الان پروژکشن ما داریم برای اینکه تا مثلاً ۵ سال آینده ما چه مقدار ظرفیت زیرساخت پردازشی لازم داریم
دکتر محمدسعید سرافراز: خیلی سؤال سختیه سؤال سختی
دکتر مهدی محمدی: چون بالاخره بازار یکم بخشش تعیین میکنه دیگه
دکتر محمدسعید سرافراز: بله بخشی رو بازار تعیین میکنه و بخشی هم تکنولوژی تعیین میکنه بالاخره الان مثلا هیچکس شاید چ سال یا پ سال پیش اینجوری فکر نمیکرد که لارج مدل ها و این مدل سخت افزاری که در واقع امروز مثلا از یک شرکت خاص داره شرکت خاص آمریکایی داره تمین میشه بیاد مرک خود این شرکت از شاید بیست تای اول شرکتهای ارزشمند دنیا نبود اومد دوم یه چند روزی در واقع اولم بود خود این شرکت تصور چیز نداشت دلیلش رشد تکنولوژی یعنی یه دفعه لارج مدلها اومدن وابستگی به زیرساخت رو بسیار زیاد کردن نوع خاصی از زیرساخت خب امروز تو دنیا حرف از در واقع نوع جدیدی از این پردازنده هاست در واقع که از اون انحصار در واقع کاسته بشه لایه در واقع سرو کردن لایه فرنس داره در واقع راجع پردازندههای اونجا صحبت میشه
دکتر محمدسعید سرافراز: کار خیلی سختیه حقیقت یعنی پروژکشن دادن راجع به این کار سادهای نیست و باید همپای با تکنولوژی بریم جلو اما امروز آنچه که واضح هست اینه که برای نیاز روز ما زیرساخت نداریم و زیرساخت بسیار بسیار محدوده آن جاهایی هم که هست یه نفری یه گوشهای یه سروری گذاشته داره کار میکنه و تا زمانی که کلود یا کلود هایی در واقع که البته نمیتونه مثلاً از یک تعداد خیلی اندکی هم بیشتر بشه مثلاً من موافق نیستم که ما در کشور ۸ تا کلوت بزرگ داشته باشیم چون عملاً یه چیزی اسکیل بازار ما انقدر نمیتونه باشه و یه تعداد محدودی ما باید سرویس کلود داشته باشیم که در واقع این بیاد در اختیار بقیه قرار بده که پرفورمنس بره بالا ما در کشور منابع خیلی زیادی شاید نداشته باشیم منابع اهم از خصوصی دولتی شبه دولتی
دکتر محمدسعید سرافراز: سرمایه یک فرد من همه اینا رو منابع کشور میدونم انقدری منابع نداریم که بتونیم ستری بیوت هر نفری هر گروهی هر شرکتی برای خودش زیرساختی بذاره مثلاً با ۳۰ پرفورمنس ازش استفاده کنه ما باید بیایم بهینه تر در کشور کار بکنیم و طبیعتاً اگر زیرساخت ابری فراهم بشه سایرین هم کسی انگیزههای برای در واقع سرویسهای در واقع زیرساخت اختصاصی خودشون پایین خواهد اومد چون بحره بدیش میره میان روی کلا
دکتر مهدی محمدی: یه لا یکی از این زیرساختها می یعنی زیرساخت و دیتا و اچ آر می هیومن ریسورس میاین بالا میشه بالاخره مدلهای زبانی بزرگ و این توسعه های اینچنینی خلاصه یا حتی مثلا پلتفرم از سرویسها و اینور چیز تو این لایه به نظرتون چقدر اصلا اولویت ما ورود بکنیم نکنیم با توجه به نرخ رشد عجیب غریبی هم که اینا دارن هر ۶ ماه یه چیزی میارن بالا و همه غولهای فناوری دنیام پشتشون
دکتر محمدسعید سرافراز: بله سؤال خیلی سؤال سختیه و چند چند وقت پیش بعضی از اساتید در واقع و فعالین این حوزه یه جلسه مشترک همفکری داشتیم یکی از اساتید گفت اگر این جلسه رو ه ماه پیش میگذاشتید من یه حرف دیگهای میزدم شاید جواب این سؤال الان یا الانش ی کم فرق بکنه مدلهای اپن سورسی که داره توسعه پیدا میکنه در واقع مدلهایی که هر روز میاد بیرون جواب این سؤال رو جواب سختی میکنه اما به نظر به خاطر در واقع بخشی چارچوبهایی که ما به جهت محتوایی داریم برخی در واقع نگاههایی که داریم و برخی خطراتی که داره مثلاً شما ممکنه که یه روزی دسترسی به اینها قطع بشه نیاز داریم به اینکه یک چیز بومی در واقع داشته باشیم که البته این هم باز امروز برای بخش خصوصی توجیه اقتصادی نداره باید در واقع کمک کرد
دکتر محمدسعید سرافراز: و ریسک رو کاه پش داد که یه همچین اتفاقی بیفته اما بخره ظرفیتها باید استفاده کرد امروز فکر نمیکنم کسی فکر بکنه به اینکه باید فرام اسکرچ مثلا یه لارج لنگویج مدل بالا بیاره ا شاید منطقی نباشه انقدر بعضی از این اپن مدلای اپن سورس کیفیت بالایی دارن که شما با یه فاین تیونینگ اینا شاید بتونید بهره بری خوبی داشته باشید البته ما فکر میکنیم که مهمتر از در کنار اینکه اینو فاین تیون کنیم بتونیم از این اپن سورس استفاده بکنیم باید به تکنولوژی که در پشت معماری این لارج مدلها هست دسترسی پیدا کنیم کمتر امروز در کشور به این میپردازه مثلاً راجع به فناوری مثلاً ترنسفورمر و استفاده از ترانسفورمرها کمتر داریم میپردازیم لازمه ممکنه یه روز در واقع این ابزار بیاد تو یه جای دیگه خودشو نشون بده ما نیازه که تسلط داشته باشیم به این
دکتر مهدی محمدی: بسیار عالی آقای دکتر حالا یه لایه باز میایم بالاتر میشه سرویس دیگه یی ما وارد سرویسها میشیم شاید جای اصلی بالاخره ورود ماهم در این حوزه همین سرویس هاست دیگه بالاخره یه جایی که مردم بفهمن بالاخره هوش مصنوعی چیه مردم تا این چ جی پیتی رو ندیدن نفهمیدن اصلا روش مصنوی چیه یا کاربریهای دیگش خلاصه من مثلا من یه مصاحبهی با یکی از این دوستان صاحب یکی از این پلتفرمهای ترجمه ایرانی داشتم میکردم خیلی جالبه داستانشو که میگفت میگفت خود هوش مصنوعی هوش مصنوعی رو دیس رابت کرد یعنی میگفت ما داشتیم یه کار ترجمه مبتنی بر هوش مصنوعی میکردیم حالا با مدلای قبلی حتی با گوگل داشتیم رقابت میکردیم با گوگل ترانسلیت خوب بود اوضامون م خوب بود خوبم داشتیم می فروختیم یه دفعه ال ما اومدن کلو دیس راب کردن اصلاً دیگه
دکتر مهدی محمدی: الان با این مثلاً کلاد و نمیدونم بقیه اصلاً واقعاً بیمعناست دیگه ترجمههای داخلی فکر میکنین کدوم حوزهها در لایه سرویس الان مهمترین پتانسیلهای هوش مصنوعی تو بازار آینده ایرانن یعنی ما میتونم میتونیم ورود کارآفرینانه داشته باشیم یا بعضاً همین شرکتهای موجود باید یعنی یه بالاخره حرکتی بکنن به سمت اینور سرویس
دکتر محمدسعید سرافراز: بله خب همونجور که فرمودین ببینید ما در بخشی از برخی از این ورتیکال های حوزه هوش مصنوعی که اپلیکیشن هوش مصنوعی هست جلوتریم بعضی جاها عقب تریم بعضی جاها بازار در واقع آماده تره بعضی جا بازار آمادگی کمتری داره محصول رو در واقع سرویس هوش مصنوعی لوکس میتونه کمتر مورد استفاده قرار میده دهها بعضی جاها آماده تره بعضی جاها آمادهتر نیست خب اینکه بتونیم در واقع یک آنالیزی داشته باشیم که کجاها ما سرمایهگذاری کنیم و ورود کنیم اونجاها ارزش افزوده های بالاتری میگیریم تو لایه کاربرد اهمیتی داره که هرچند اینجاها خیلی وقتا خود سرمایه گذار خود در واقع کارآفرینها هوشیارتر و باهوشتر از در واقع بخشهای دولتی هستن و اعتماد به این اکوسیستم در واقع جواب مید اما اگه به عنوان ی کارشناس بخوام در واقع جواب این سؤال رو بدم من فکر میکنم حوزه
دکتر محمدسعید سرافراز: مثلا حوزه سلامت و حوزه در واقع پزشکی یکی از حوزههای بسیار جذاب هست ما جزء تولید کنندگان بزرگ دادههای پزشکی هستیم به دلیل میزان مراجعی که در واقع به بیمار به در واقع پزشک و بیمارستان در واقع میشه و البته که پیچیدگیهایی داره شاید باید در کنار پزشک این در واقع استفاده بشه مواجه مستقیم با مردمش چالشهایی داشته باشه نیاز به تسهیلگری هایی داشته باشه اما بالاخره یک حوزهای که ما ی مزیتهایی داریم حتی میشه اینجا به بازار منطقه فکر کرد ما در حوزه سلامت خب همین طور که موضوع توریست سلامت مدتیه در واقع مدتهاست که مطرحه ما توریست داریم میاد از خدمات کشور بهرهمند میشه بهرهمند میشه ما برندی هستیم در حوزه سلامت اینجا میتونه این کمک بکنه که در حوزه سلامت ما جلو بیفتیم حوزه محتوا من فکر میکنم که یک حوزه مهم و در واقع جذاب هست
دکتر محمدسعید سرافراز: خصوصاً با توجه به اینکه مسئله زبان اینجا به شدت وارد میشه مسئله فرهنگ و در واقع بایدها و نباید هاش در واقع اینجا وارد میشه ما میتونیم مزیتهای نسبی داشته باشیم میتونیم اشتراکاتی داشته باشیم به جامعه در واقع مسلمین و ا به بازار اونجا در واقع فکر بکنیم که
گوینده نامشخص: [عبارت نامفهوم در زیرنویس] که زبان مشترک با ما زبان مشترک بله
دکتر محمدسعید سرافراز: آسیای مرکز خب اینجا در واقع یه فرصتیه برای ما حوزههای مختلفش از حوزه بازی میتونیم تا حوزه انیمیشن حوزه آموزش رو هم حتی میتونیم به نوعی بگیم یک در واقع امر محتوایی است خب بسیار کمک میتونه بکنه این حوزهها اتفاقاً حوزههایی اس که با مبانی که در کشور در واقع مبانی ارزشی کشور مثل مثلاً مسئله عدالت مثل مسئله محرومیت اینا به شدت این ابزارها ابزارهای که کمک میکنه مطلوبه مشتری داره خواست در واقع مجموعه دولت و حاکمیت هست و اتفاقاً دولت و حاکمیت باید به به دلیل اون نگاهی که داره تو موضوع عدالت میخواد در واقع توجه کنه میخواد محرومیت زدایی بکنه خب از این چند حوزه باید در واقع توجه بگن حوزه صنعت ما و حوزه در واقع معدن ما باز دوباره یه حوزهای که خب البته اینجا فرصت حالا میشه
دکتر محمدسعید سرافراز: ادامش داد به حوزه نفت و پتروشیمی انرژی هم در واقع یه پکج دید اینجا بسیار فرصت چون عددهای اقتصادی بزرگی داره خب هوش مصنوعی یکی از کارکردهای ویژ ش آتیمی یشن در واقع مسئله هوش مصنوعی یه های مسئله بهینهسازیه خب اینجا انقدر عدد در واقع اقتصاد بزرگه که اندکی در واقع بهینهسازی ارزش اف سوده های قابل توجه برای کشور می اما اینجا شاید در نگاه اولیه هنوز آمادگی پذیرش هوش مصنوعی در بخی از این صنایع وجود نداشته باشه خب اینجا چیکار باید کرد باید در واقع یک اینکه تلاش کنیم این انگیزه برای پذیرش هوش مصنوعی ببریم بالا خب مثلاً سرویسهایی که دولتها میدن مثلا لیزینگ بک کنن از محل بودجه بذارن کارهایی در واقع بکنن چون خیلی از این در واقع عناوینی که تو این دسته سوم اسم آوردم دولتی یا شبه دولتین در واقع
دکتر محمدسعید سرافراز: شرکتش میتونه در واقع این دولت اینجا به عنوان بازار هوش مصنوعی عمل بکنه و بیاد مصرف کننده بشه خب یه مقدماتی دارن بعضی از این شرکتها شاید مثلاً دیجیتال شدنشون مقدم بر استفادشون از هوش مصنوعی باشه خب اینا باید یه استپ هایی در واقع طی بشه اما بخشی از این حوزه مثلاً بگیم تو حوزه متن شاید مثلاً یا تو حوزه در واقع امنیت شاید اینا جاهایی باشه که آمادگی در این نایه در واقع یا سیفتی و سکوریتی سیفتی و سکیوریتی که خیلی در واقع این دیگه جلو رفته دم دست رفته تو حوزه در واقع مالی بانکی هم در واقع حوزهای اس که ما به شدت باز دوباره اصولاً جز کشورهایی هستیم که به شدت پی پیش روییم خیلی رفتیم جلو خب فض آمادگی برای پذیرش هوش مصنوعی بسیار زیاد من فک میم هم این ورتیکا
دکتر محمدسعید سرافراز: ورتیکال در واقع پر اولویت تر یا آمادگی درش وجود داره نیاز وجود داره یا انقدر در واقع ضریب اثربخشی زیاده که ضرب در اون آمادگی میشه میتونه در واقع اون جبران بکنه و اهمیت موضوع رو میبره بالا غیر از لایه کاربرد من فکر میکنم که ما باید یک توجهی بکنیم به بخی زیرساختهای فناوری زیرساختهای دانش این حوزه انقدر حوزه پویایی که حالا من گفتم شاید ۶ ماه پیش مثلاً این گفت گو شکل میگرفت عنوانهای متفاوتی در گفتگو بود ممکنه یه دفعه بعضی تکنولوژی ها یا بعضی چیزی که از فضای ساینتیفیک در واقع میاد بیرون یه دفعه یک جریانهای جدیدی ایجاد کنه جهشهای متفاوت ایجاد اونجا هاهم به نظرم باید توجه کنیم اتفاقا اینجا شاید دولتها در واقع دقیقا پررنگتر باشن الان مثلا ترندی که الان خیلی جدی مثلا توضع توسعه ابزارهای هوش مصنوعی برای خود
دکتر محمدسعید سرافراز: توسعه دانشه ایای ساینتیست ساختن در واقع خب بر ماشینا دیدین الان مسائل ریاضی رو حل میکنن مسائل صنعتی رو حل میکنن تو ال پیاد میره شرکت میکنه مدال میاره کنکور شرکت میکنه ۱۰۰ میزنه یه قابلیت استنتاج و استدلال انگار پیدا کردن بخشی از ماشین خب اینجا از اون چیزاست که شاید به بازار و لاه کاربرد فاصله داشته باشه اما انقدر ابزار پایهای که توسعه برای کشور در واقع مورد نیاز برخی از این لایههای در واقع عمیقتر که میشه صحبت کرد لایههایی مثلاً فرض کنید ترکیب مثلاً ای آی و کاگنی تیو ترکیب ای آی و حوزه بیولوژی اینا چیزایی که ی کم چیزای پایی تره و ما غیر از اون لایه کاربرد باید به این حوزههای توسعه این بخشها هم توجه جدی بکن
دکتر مهدی محمدی: دقیقاً حالا نکته کلیدی اصلاً همین جاست یه بخشی از به نظرم وظیفه دولت همین ساخت آینده است دیگه یعنی آینده رو پروجکشن از آینده پیشبینیهای یه کمی با دقت قابل قبول دیگه چون خیلی نمیشه اطمینان مطمئن یعنی با اطمینان صحبت کرد مثلاً ما الان رو بحث ای آی و حوزه بای تکنولوژی و داروسازی و اینا خیلی داره روندا جدی وجود داره بعد ما هم تو بای تکنولوژی اوضامون خوبه یعنی مثلاً این د تا رو بتونیم با هم مرج کنیم حتماً ما پایونیر خواهیم بود خلاصه بله بله یه موضوع اینه یه موضوع موضوعات مسئله محور آقای دکتر مثلاً ما الان رو مسائل مسائلی داریم که دارن تبدیل شدن به ابر چالش دیگه
دکتر مهدی محمدی: مثل مثلاً مسئله آب مثل مسئله محیط زیست مثل مسئله همین حتی در واقع خوش سالی و اینجور چیزا مسائل از این دست خلاصه یا حتی همین مسائلی که همین چند وقته بالاخره برای معدن کارای ما اتفاق افتاد متأسفانه اینا بر خلاف اون آینده هایی که هی میگه آقا ایی میاد مردمو بیکار میکنه فلان میکنه بدبینانه به موضوع ن میکنه ایی اولین کاری که حداقل تو این یک دهه آینده خواهد کرد اینه که بهرهوری ما رو به شدت میبره بالا یعنی بهرهوری سیستمهای موجود رو میبره بالا و آیا روی این موضوعات ما مثلاً الان اولویتی داریم تو سازمان که مثلاً بالاخره یه حمایتهای خاصی از یه حوزههای مشخصی که ابر چالشهای کشوره و ورود بکنیم ایی به کار بگیریم حتی با سوبسید دولتی یه جوری این روی این چالشها کارایی انجام بدیم
دکتر محمدسعید سرافراز: نکته خیلی مهم و دقیقی اشاره کردی من فکر میکنم تو این موضوع یعنی چالشهای اساسی کشور و ورود ایی به اونها شناسایی درست ما لیست چالشهای کشور رو احتمالاً مثلاً یک جمعی از یا هست یا جمعی از خبرگان بشینن میتونن مثلاً در یک زمان کوتاهی لیست بکنن به ترتیب اولویت بندی هم بکنن اثری که رو اقتصاد داره اثری که رو زندگی مردم داره توی مثلاً جدولی حتماً در میاد و موجوده و میشه صحبت کرد اما چالش اینه که ک کدوم یک از اینها اثربخشی ای آی درش پررنگ تره و پیدا کردن این یک کار بسیار مهمه شما مثلاً ممکنه بگین در موضوع ناترازی برق یه ابر چالش کشوری خب بریم شروع کنیم مسئله رو حالا واکاوی کردن ببینیم کجاش ای آی میتونه وارد بشه مثلاً فرض کنید یک مثالی بزنم میگم مثلا در حوزه کولرها
دکتر محمدسعید سرافراز: یکی از مصرف های ما چون در تابستان این ناترازی در واقع بالاتر میره خب سر ظهر به دلیل مصرف کولر و غیره خب سالهاست که در واقع وزارت نیرو و معاونت علمی و صندوق نوری ی پدی یه موضوعی تعریف کرد روی افزایش بهرهوری کولرهای آبی خب یه ممکنه یه نفر فکر کنه که اینجا اآ چه اثری دارد بله اآ و هوشمند سزی حالا هوش مصنوعی در کنار هوش این شاید اثر مثلا افزایش پرفورمنس چند درصدی ۱ درصدی داشته من کار نکردم ولی تصور اینجوری اما اینکه این موتور القایی روی ان کولرها عوض بشه تبدیل بشه موتور بی دی سی مثلاً ۳۰ تا ۴۰ پرفورمنس این رو میبره پس مسئلهی که خب عرض کردم بهینهسازی شاید یکی از کارهای ویژه در واقع حش مستو این مسئله بهینهسازی در سن خب پس این اگر ما موضوع هوشمندسازی
دکتر محمدسعید سرافراز: کولرها رو تارگت کنیم احتمالاً مسئله اشتباهی رو انتخاب کردیم مسئله اولویتش هست اون کاری که ما الان داریم انجام میدیم که البته با خود بچههای در واقع اکوسیستم بچههای دانشگاهها اساتید صنعت و خود دولت اینها درگیره اینکه [عبارت نامفهوم در زیرنویس] چون امروز کشور نیاز داره بخشهای مختلف کشور که طعم شیرین هوش مصنوعی رو در واقع بچشه ب بعد از این طعم شیرین در واقع توسعه اتفاق خواهد افتاد این طعم شیرین از اونجای باید که اثر ایی زیاده مسئله شاید پرفورمنسی چند درصدی رو افزایش دادن نتونه در واقع اون شیرینی رو القا بکنه فکر میکنم کار جدی که اینجا میتونن در واقع همه کمک بکنن شناسایی دقیق مسئله است ما چند مسئلهای رو گذاشتیم داریم فکر میکنیم بهش توجه میکنیم
دکتر محمدسعید سرافراز: که طبیعتاً اولویت دارتر اولویت دار ترها که کجاش ای آی میتونه ضریب جدی اثربخش بشه و اونا رو باید بیاریم مصرف کننده دستگاه در واقع مجری شرکتی که در واقع به این موضوع ربط داره در کنار در واقع اونی که سولوشن ارائ میده اونی که در واقع توسعه ابزار و محصول میده این بیان اینها کمک ما این باشه که جوینت کنیم اینها و انرژی بذاریم که با هر مدلی در واقع اسپانسر بشیم که این اتصال برقرار بشه
دکتر مهدی محمدی: بسیار عالی حالا من چون میدونم شماهم وقتتون محدوده و من میخوام جمعبندی بکنم فقط یه سؤال برای جوونهای ما در عصر هوش مصنوعی چه در واقع نصیحتی دارین چه پیشنهاداتی دارین خلاصه حالا من بیشتر اینم از منظر خودتون به عنوان یه استاد دانشگاه پرسیدم
دکتر محمدسعید سرافراز: خدمت شما عرض کنم که خب من خیلی هم هنوز از این در واقع سنی که دانشگاه بودم و دانشجو بودم و اینها نگذشته الانم که [عبارت نامفهوم در زیرنویس]ا بچهها در دانشگاه در تعامل و در رفت اومدیم ما من امیدوارم من به آینده بسیار امیدوارم و میدونم که این بچههایی که الان هستند که خیلی فاصله ما زیاد نشده اما بالاخره یه هوشمندی هایی انگار شاید به خاطر در واقع ابزار ها که در اختیار این نسل بوده و شاید در اختیار نسل ما نبوده
دکتر مهدی محمدی: این خیلی جمله سختیه یعنی ما به فاصله ۱۰ ۱۲ ساله داریم راجع به ابزارهایی صحبت میکنیم که در نسل قبل بوده در نسل ما بوده با فاصله ۱ ۱۲ سال و اینجا الان هست ما نداشتیم شاید مصلح بعد از من بپرسه که بابا موبایل چی بود
دکتر محمدسعید سرافراز: آره واقعا مث الان پسرم از من میپرسه ویدو چی بود
دکتر مهدی محمدی: بله ما من جالبه داشتم سال ۱۳۹۰ رو با امروز مقایسه میکردم یعنی ۳ سال قبل ما تقریبا در حوزه دیجیتال فضای مجزی چیزی نداشتیم یعنی ما اینترنت تی جی و فورجی نداشتیم اینستاگرام و تلگرام و نداشتیم اسنپ و دیجیکالا و کافه بازار و دیوار و اینا نبودن خلاص اندروید فکر کنم یک سال بود اومده وج لا
دکتر محمدسعید سرافراز: وجود ن ولی شما نگاه میکنید این ۱۳ سال قبله خیلی یک قرن عقبتر نیستش این نصل ابزار داره در واقع هوشمندی هایی داره که رفته بالا من تصورم اینه که با این نسل میشه آینده خیلی خوب و روشنی ساخت و واقعاً امیدوارم هرچند که شاید تصویر بیرونی تصویر امیدوار کنندهای دوست دارن نباشه اما واقعاً این خیلی شعاری حرف نمیزنم میبینم یک نقاط رو البته این این آینده روشن این تصویر خوب تابع حضور آدمهای خاص نخبه و ویژه است و اگر در واقع آدمایی که خودشونو خواص میدونن توانمندی در خودشون میبینن پای کار ساختن نباشن حتماً آینده روشن نمیمونه و آشن نمیشه آدمان که میسازن ساختنم یه استادی ما داشتیم در دانشگاه این جمله رو میگفت کار سادهای نیست و سختیهایی هست حتما خواهد داشت که اما این سختی بسیار بعد بعد که نتیجه حاصل میشه تبدیل به شیرینی میشه
دکتر محمدسعید سرافراز: همه بچهها تجربه مثلاً کنکور داشتن تجربه امتحان داشتن خب اون نتیجهی که میاد یه دفعه شیرینیه بعدش غالباً آدم اون سختی بعدش یادشون نیست من هیچوقت الان یادم نیست که مثلاً دوم دبیرستان سوم دبیرستان مثلاً ما اون موقع مثلا ب المپیاد داشتیم میخوندیم مثلاً چه سختی داشت هیچ تصویری هیچ تقریباً تصویر مقی ولی موفقیت برا و الان یا حتی همون فردای در واقع تموم شدن ماجرا میگم میارزید درسته و امروزم همینه سختیهایی خواهد داشت رسیدن به اون آینده و ولی میرزه
دکتر مهدی محمدی: خیلی متشکرم آقای وکتور من امیدوارم بازم بشینیم با هم یه گفتگوی مفصلتر رو جزئیات چون خیلی جزئیات مختلفی مطرح شد که من خیلی ورود نکردم با تج محدودیت زمان خیلی خوشحالم واقعاً به خاطر حضور شما به عنوان یه فرد نخبه و صاحب ایده در یک جایگاهی که واقعاً جایگاه متناسب با حضور شماست معمولاً تو این مملکت کم دیده میشه ولی خوشبختانه در این یه مورد ما میبینیم خلاصه ممنونم از اینکه ما رو همراه کردین اگه نکتهای هست من در خ
دکتر محمدسعید سرافراز: ممنون تشکر از شما خوشحال شدم سلامت باشین
دکتر مهدی محمدی: ممنونم از اینکه با ما همراه بودین یه گفتگوی خیلی خوب در مورد آینده هوش مصنوعی با مسئول این حوزه داشتیم امیدوارم که به دردتون خورده باشه تا برنامه بعد شما رو به خدا میسپارم
گوینده نامشخص: ممنون آقا ممنون از تشکر
درباره این قسمت:
- عنوان: گفتگو با دکتر سرافراز درباره آینده حکمرانی هوش مصنوعی
- مدت: ۴۲:۱۷
- تاریخ انتشار: ۱ آبان ۱۴۰۳